NOS Nieuws

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet ruim 140 . 000 asielaanvragen van Oekraïners alsnog behandelen en dat leidt tot extra druk op de asielketen. Gevluchte Oekraïners vallen onder een Europese tijdelijke bescherming. Maar in Nederland moesten ze ook een aanvraag voor asiel doen, die meteen opgeschort werd. Asielaanvragen parkeren mag niet, oordeelde het Europese hof vorige week. Het betekent volgens betrokkenen dat er extra druk op de asielketen komt, waar de IND helemaal niet op berekend is. Ook minister Van den Brink (Asiel) verwacht extra drukte. Vluchtelingenwerk vreest dat het besluit tot onduidelijkheid en onrust leidt bij gevluchte Oekraïners.

De coalitie is opnieuw verdeeld over veranderingen rond vermogensbelasting (box 3). D66 en CDA steunen een plan van de ChristenUnie om een begrotingsgat te dichten, maar de VVD is daartegen. Het kabinet wil vermogenden vanaf 2028 anders belasten, maar daardoor ontstaat de komende jaren een gat van miljarden in de begroting. De ChristenUnie stelt voor om schenkingen op papier aan te passen. Met die schenkingen kan de erfbelasting worden ontweken. Er is een Kamermeerderheid voor het plan. De VVD wil niet tornen aan de papieren schenkingen. ChristenUnie-leider Bikker vindt dat de VVD eens moet meewerken na maanden van "gekissebis" over box 3.

De Tweede Kamer heeft voor een plan gestemd om burgers op te leiden om bij rampen en crises ingezet te worden. In de motie van het CDA wordt de wens uitgesproken om over vier jaar 130 . 000 zogenoemde burgerreservisten te hebben. De vrijwilligers moeten bij een crisis voorkomen dat er chaos ontstaat. Leger, politie en hulpdiensten hebben vooral in de eerste dagen extra hulp nodig. De reservisten worden opgeleid in drie specialismen: techniek, logistiek en veiligheid. Er bestaat al een initiatief dat mensen opleidt tot reservist. De Kamer wil dat er oefenterreinen en lesruimtes van Defensie beschikbaar komen. Het kabinet deelt die wens.

Het kabinet, werkgevers en vakbonden hebben na maanden van acties een goed gesprek gehad. Het 'polderoverleg' moet leiden tot een sociaal akkoord, maar dat zal nog veel tijd in beslag nemen. Alle betrokkenen beaamden dat de sfeer in het Catshuis goed was. Het kabinet schrapte de voorgenomen bezuinigingen op AOW, WIA en WW om de vakbonden weer aan tafel te krijgen. Het kabinet zegt nog steeds dat besparingen nodig zijn, maar FNV-voorzitter Spekman zegt dat er geen bedrag is genoemd. Alle betrokkenen zijn het erover eens dat de WIA (arbeidsongeschiktheid) moet worden hervormd, maar op andere punten lopen de meningen sterk uiteen.

Europarlementariër Dirk Gotink zegt zijn lidmaatschap van Nieuw Sociaal Contract op. Daarmee heeft de partij, opgericht door Pieter Omtzigt, nu geen gekozen volksvertegenwoordigers meer. Gotink wil niet bij een partij horen die toenadering zoekt tot Mona Keijzer, schrijft hij op LinkedIn. Hij vindt haar te eurosceptisch. Keijzer werkt aan een nieuwe sociaal-conservatieve beweging, Project2029, en spreekt zaterdag op het partijcongres van NSC. De partij beraadt zich op de toekomst na het verlies van alle 20 Kamerzetels vorig jaar. Gotink gaat verder als zelfstandig lid van het Europees Parlement, binnen de fractie van de Europese Volkspartij.

Wie vanaf 2029 een nieuwe cv-ketel nodig heeft, moet een hybride warmtepomp kopen. Het kabinet stelt dat verplicht voor huiseigenaren. De regel geldt niet voor appartementen en monumenten. De maatregel zou eigenlijk dit jaar al ingevoerd worden. Het kabinet-Schoof zag ervan af omdat de pomp zo'n 8000 euro kost. Minister Boekholt-O'Sullivan zegt dat huiseigenaren ervoor kunnen sparen en wil renteloze leningen aanbieden. Met een hybride warmtepomp wordt een huis elektrisch verwarmd, maar in koude periodes ook nog op gas. Het kabinet ziet dit als tussenstap naar volledig aardgasloze verwarming in 2050, wanneer de klimaatdoelen gehaald moeten zijn.

Asielopvangorganisatie COA zegt dat het tekort aan opvangplekken zo groot wordt, dat de humanitaire ondergrens is bereikt. Zelfs vrouwen, kinderen en zieke mensen kan het COA in Ter Apel alleen met de grootste moeite opvangen. Het probleem is dat de doorstroming van statushouders uit de azc's is gestokt door een gebrek aan huisvesting. Ook de slepende procedures bij de IND en de rechtspraak spelen een rol. Het COA zegt dat er meer noodopvang en tijdelijke, flexibele huisvesting nodig is, anders belanden er mensen op straat. "De rek is er aan alle kanten uit", zegt COA-topman Bakker. In de azc's wachten 18. 500 statushouders op huisvesting.

De rente op de studiefinanciering en studieschuld gaat volgend jaar omhoog. Dit geldt voor alle huidige studenten en 250 . 000 afgestudeerden. Voor een deel van hen stijgt de rente met bijna een procentpunt: van 2, 29 naar 3, 28 procent. Dit betreft studenten van vóór 2015, toen het (inmiddels weer afgeschafte) leenstelsel werd ingevoerd, die in 15 jaar hun studieschuld moeten aflossen. Voor de meeste huidige studenten geldt een termijn van 35 jaar. Voor hen stijgt de rente van 2, 33 naar 2, 70 procent. De rentepercentages verschillen doordat de ene wordt gebaseerd op één peildatum en de andere op de gemiddelde rente over een langere periode.

Oscarwinnares Eva Marie Saint is op 102 -jarige leeftijd overleden. Ze was een van de laatst overgebleven actrices uit het gouden tijdperk van Hollywood. Haar filmdebuut in het misdaaddrama On the Waterfront in 1954 leverde de Amerikaanse actrice meteen een Oscar op. Voor haar rol in de film North by Northwest kreeg ze eveneens lovende recensies. In de jaren 80 verschoof de aandacht van Saint naar televisie. Voor de serie People Like Us won ze in 1990 een Emmy Award. Van een stil pensioen moest Saint niets weten. Ze bleef tot op hoge leeftijd acteren. Saint overleed dinsdag in haar huis in Los Angeles.

De vrouw die vorige week een mislukte executie onderging in de Amerikaanse staat Tennessee, is bij bewustzijn en aanspreekbaar. Dat zegt haar advocaat. De 50-jarige Christa Pike werd in 1996 ter dood veroordeeld voor een moord die ze beging toen ze achttien jaar was. Vorige week woensdag zou Pike worden geëxecuteerd. Ze kreeg twee dodelijke injecties toegediend, maar bleef toch ademen. De executie werd afgebroken en Pike werd naar het ziekenhuis gebracht. Volgens haar advocaat krijgt ze daar nog steeds intensieve medische zorg, en zal het nog lang duren voordat ze volledig hersteld is. Wat er daarna met Pike zal gebeuren, is nog onduidelijk.

Bij Russische aanvallen op meerdere plekken in Oekraïne zijn vannacht zeker twintig doden gevallen. Bij een aanval op een flatgebouw in de stad Pryloeky kwamen zeker veertien mensen om, onder wie vier kinderen. President Zelensky spreekt van zware aanvallen, die vooral gericht waren op de energie-infrastructuur. Volgens hem werden er zeventig raketten gelanceerd, waaronder veel ballistische, waarvan er maar enkele konden worden neergehaald. "Russische ballistische raketten zijn de grootste uitdaging", zei Zelensky. Oekraïne voerde tegenaanvallen uit op onder meer Russische oliefaciliteiten in de regio's Perm, Samara en Astrachan.

De Nobelprijs voor Scheikunde gaat naar de Fransman Henri Kagan (95) en de Japanner Kenso Soai (76). Ze hebben een mysterie van meer dan een eeuw opgelost met hun onderzoeken naar 'links- en rechtshandige moleculen', zegt de jury. Sommige moleculen kennen twee varianten die elkaars spiegelbeeld zijn. Voor de werking maakt dat veel verschil. Zo kan een medicijn met linkshandige moleculen effectief zijn en met rechtshandige moleculen zelfs schadelijk zijn. Kagan en Soai hebben ontdekt hoe je dat kunt manipuleren. Kagan zette in 1986 de eerste stap en Soai ontdekte in 1995 een chemische reactie waarbij alleen de gewenste variant kon worden gevormd.

Een CIA-medewerker heeft bekend voor 194 miljoen dollar fraude te hebben gepleegd met verzonnen operaties. Hij declareerde goudstaven, dure horloges en luxeappartementen omdat hij die nodig zou hebben voor zijn werk. Er hangt hem een straf van 20 jaar boven het hoofd. Bij zijn arrestatie in mei bleek David Rush bijna 300 goudstaven in huis te hebben. Ook werden er 35 dure horloges en 2 miljoen dollar aan cash gevonden. Hij had verder voor 1, 8 miljoen dollar aan privévluchten gedeclareerd. Amerikaanse media vragen zich af waarom niemand binnen de CIA vraagtekens zette bij de enorme declaraties. CIA-chef John Ratcliffe zegt daar nog niets over.

In Israël zijn vandaag herdenkingen van de Hamas-aanval van 7 oktober 2023. Veel ceremonies waren om 06.29 uur, het tijdstip waarop de terroristische aanvallen destijds begonnen. Vanavond is ook een herdenking op de plek van het festival Nova, dat toen ook doelwit was. Terroristen van Hamas vielen drie jaar geleden het zuiden van Israël aan.1200 mensen werden daarbij gedood en 251 mensen werden ontvoerd naar Gaza.83 gegijzelden overleefden dat niet. Anti-regeringsdemonstranten laten ook van zich horen. Volgens hen heeft de regering-Netanyahu te weinig gedaan om de Hamas-aanval te voorkomen. Zij willen een onafhankelijk onderzoek.

Bij een steekincident bij een school in Polen zijn tien gewonden gevallen. De verdachte, een 19-jarige student van de school, werd later in de buurt opgepakt. Hij verwondde zichzelf, melden de lokale autoriteiten. Hij is naar een ziekenhuis gebracht. De slachtoffers zijn vijf leerlingen, twee leraren en twee omstanders. Niemand is in levensgevaar. Wel liep een persoon ernstige verwondingen op en moest een aantal slachtoffers worden behandeld in het ziekenhuis. De aanval was rond 11.00 uur in Ostroleka, op ongeveer 120 kilometer ten noordoosten van Warschau. Het motief van de dader is niet bekend.

Bij de VN-organisatie voor migratie en hulp aan vluchtelingen (IOM) zijn grote zorgen over de situatie in Jemen. Sinds de strijd tussen de Houthi's en het regeringsleger weer is opgelaaid, zijn zo'n 200 . 000 Jemenieten gevlucht. Volgens de IOM zijn hulpverleners ter plekke, maar ontbreekt financiering om vluchtelingen veiligheid, onderdak en voedsel te bieden. De organisatie vraagt andere landen om in actie te komen. De burgeroorlog in Jemen duurt al ruim dertien jaar. De door Iran gesteunde Houthi's hebben het hele gebied langs de Rode Zee in handen. Saudi-Arabie en het regeringsleger zijn inmiddels met een tegenoffensief begonnen.