NOS Nieuws

Scheepsbouwer Damen wil 4, 7 miljard euro van de Duitse regering voor het schrappen van de order voor fregatten. Damen bevestigt het bedrag niet, maar zegt wel een brief te hebben gestuurd. De scheepsbouwer kreeg de opdracht om zes oorlogsschepen te bouwen, maar vorig jaar besloot Duitsland dat Damen niet langer de hoofdaannemer van het project kon zijn. In juni werd de bestelling van de fregatten definitief geannuleerd. De Duitse defensieminister zegt dat de bouw jaren vertraging dreigde op te lopen en de kosten uit de hand liepen. Damen zegt dat Duitsland zelf achter de vertraging zit en verwijt de regering contractbreuk.

Binnen de Europese Commissie hebben de uitspraken van Justitieminister Van Weel over de opschorting van EU-steun aan Sierra Leone tot irritatie geleid. Van Weel zegt dat het Afrikaanse land geen EU-miljoenen meer krijgt, omdat het land niet meewerkt aan de uitlevering van drugscrimineel Bolle Jos. Maar dat ligt formeel toch iets anders, blijkt uit gesprekken die de NOS voerde. Daaruit komt naar voren dat het besluit officieel een puur technische kwestie was, dat naar buiten niet gepresenteerd zou moeten worden als een sanctie tegen de machthebbers in Sierra Leone. Jos L, zoals Bolle Jos eigenlijk heet, heeft nauwe banden met die machthebbers.

De Amerikaanse farmaceut Eli Lilly mag een grote medicijnenfabriek gaan bouwen in Katwijk. De gemeenteraad heeft ingestemd met de vergunningsaanvraag. Eli Lilly wil in Katwijk diabetes- en afslankpillen gaan produceren. Volgens de plannen wordt het complex 20 hectare groot en maximaal 40 meter hoog. Heel wat Katwijkers maakten zich zorgen over de komst van zo'n groot complex, dat ook vlak bij het recreatiegebied aan het Valkenburgse Meer ligt. De politiek worstelde de afgelopen tijd met die gevoelens, maar stemde met een grote meerderheid in. De raad vindt de economische voordelen zwaarder wegen dan de nadelen.

Voor het eerst sinds maanden gaan de vakbonden en werkgevers weer om tafel met het kabinet om te praten over de toekomst van de sociale zekerheid. Zes organisaties, VNO-NCW, MKB NL, LTO, FNV, CNV en VCP zijn uitgenodigd om woensdag naar het Catshuis te komen. Vakbonden FNV en CNV hebben laten weten op de uitnodiging in te gaan. Daarmee is de kans groot dat de andere partijen de uitnodiging ook zullen accepteren. Het overleg in mei over de versobering van de sociale zekerheid liep op niets uit. De vakbonden zeiden dat het kabinet niet bereid was om aan hun eisen te voldoen. Daarop zetten de bonden hun aangekondigde acties door.

De hulpverlener die besmet is geraakt met ebola is aangekomen in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) in Leiden. Het gaat om een medewerker van Artsen zonder Grenzen. De hulpverlener raakte besmet tijdens werk in de Democratische Republiek Congo, waar momenteel een grote uitbraak van ebola is. De medewerker is met een privévliegtuig naar Nederland gevlogen en onder begeleiding van de Koninklijke Marechaussee naar Leiden gereden. Het LUMC is voorbereid op de opvang, screening en verzorging van de patiënt. Andere patiënten lopen volgens het LUMC geen gevaar en ook bezoek is gewoon mogelijk.

De inflatie blijft langzaam oplopen. In september waren de prijzen 3, 4% hoger dan een jaar eerder. Dit jaar was de inflatie alleen in mei hoger: 3, 5%. In augustus was de inflatie 3, 3%. De stijging van de inflatie is het gevolg van de stijgende energieprijzen, door de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten. Diensten werden ook wat duurder, maar voedingsmiddelen werden goedkoper. Op termijn zullen de hoge energieprijzen ook daarin doorwerken. Direct na de Russische aanval op Oekraïne liep de inflatie op tot meer dan 10%. Hij daalde tot nul in 2023, om daarna weer langzaam op te lopen tot het huidige niveau van 3, 4%.

De terdoodveroordeelde Christa Pike verkeert in kritieke toestand en krijgt "levensreddende medische zorg". Dat zegt een van haar advocaten. De 50-jarige zou gisteren geëxecuteerd worden, maar dat ging niet volgens plan. Pike kreeg uiteindelijk twee injecties met een doorgaans dodelijk middel, maar bleef leven. De executie werd afgeblazen en Pike werd met een ambulance naar het ziekenhuis in Nashville overgebracht. De advocaat zegt geen duidelijk beeld te hebben over de prognose van Pike. Pike werd in 1995 op 18-jarige leeftijd veroordeeld voor de moord op Colleen Slemmer. Pike en haar toenmalige vriend martelden en vermoordden Slemmer.

De politie in het Verenigd Koninkrijk heeft nog iemand opgepakt op verdenking van het voorbereiden van terreurdaden bij een Britse luchtmachtbasis. De man (27) met de Britse en Iraanse nationaliteit werd in de Londense wijk Westminster gearresteerd. In hetzelfde gebied zijn twee panden doorzocht. Ook is een 26-jarige Brit verhoord. In de buurt van de basis werden zondag al vijf Britten opgepakt. Maandag zijn zij op borgtocht vrijgelaten. De basis wordt gebruikt in de oorlog tegen Iran. De Britse premier Burnham zegt dat er "sterke aanwijzingen" zijn dat Iran een rol heeft gespeeld bij het incident. De VS wees eerder al in die richting.

De Zwitserse gletsjers hebben zwaar te lijden gehad onder de afgelopen zomer.5, 5 procent van de ijsmassa smolt, blijkt uit cijfers van Zwitserse monitoringsdiensten. Dat komt neer op zo'n 2, 5 tot 4 meter aan ijsdikte. Niet alleen de aanhoudende hitte speelde de gletsjers parten. In de winter viel er ook weinig sneeuw, waarvan bovendien al veel in juni was weggesmolten. Daarna lagen de gletsjers maandenlang onbeschermd in de volle zon, terwijl het ijs hittegolf na hittegolf te verduren kreeg. In de afgelopen tien jaar ging al meer dan een kwart van het gletsjerijs in Zwitserland verloren.

Een Russische drone heeft een school in Kyiv geraakt. Daarna brak brand uit. Er raakten geen docenten en leerlingen gewond. Zij zaten op het moment van de aanval in de schuilkelder. Op beelden is te zien dat de gevel van het gebouw door de aanval beschadigd is geraakt. De schooldirecteur zegt dat de constructie van de schuilplaats stevig is en de leerlingen "gewoon doorgingen met hun lessen". In de Oekraïense hoofdstad werd ook een belangrijke brug door drones getroffen. Het metroverkeer werd na de droneaanval stilgelegd. Lokale autoriteiten melden dat er tot nu toe geen kritieke schade aan de constructie is vastgesteld.

Hulpdiensten in Nepal hebben vijftien lichamen geborgen van bergbeklimmers die zondag werden bedolven onder een lawine. De lichamen werden gevonden in het basiskamp van de Himlung Himal, een berg vlak bij de grens met Tibet. De groep was vanwege de start van het klimseizoen bezig met het inrichten van het basiskamp toen het misging. Onder de slachtoffers zijn vooral berggidsen. Eén persoon wordt nog vermist, maar volgens de Nepalese bergsportorganisatie is de kans klein dat diegene wordt gevonden. Nepal en India kampten zondag met hevig noodweer, veroorzaakt door een orkaan. Er vielen tientallen doden: 31 in Nepal en 80 in India.

Algerije heeft de doodstraf ingevoerd voor mensen die doelbewust een bosbrand hebben aangestoken. In het land waren dit jaar meerdere ernstige bosbranden, waarbij volgens een onafhankelijk medium zo'n 200 mensen zijn omgekomen. "De doodstraf is een passende maatregel om zulke misdaden aan te pakken", zo zei minister Boudjemaa tegen journalisten nadat het wetsvoorstel was aangenomen. Volgens hem hebben de bosbranden "het niveau van georganiseerde misdaad bereikt" en zitten daar "buitenlandse partijen achter". In Algerije staat de doodstraf in de wet, maar sinds 1993 is hij niet meer uitgevoerd.

Zuid-Korea wil dat Oekraïne snel met excuses komt voor het voorval met de twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen, die vorige week door Oekraïne werden uitgeleverd. Volgens de president van Zuid-Korea was afgesproken dat die uitlevering geheim bleef. Zuid-Korea probeert de banden te verbeteren met Noord-Korea. Daarom ligt een uitlevering van krijgsgevangenen gevoelig. Als Oekraïne geen excuses maakt, volgen er volgens de president van Zuid-Korea maatregelen. Maar wat die dan zijn is niet duidelijk. De president eist ook dat Oekraïne erkent dat er een afspraak was om de uitlevering geheim te houden.