NOS Nieuws

De Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) moet ruim 140 . 000 asielaanvragen van Oekraïners alsnog behandelen en dat leidt tot extra druk op de asielketen. Gevluchte Oekraïners vallen onder een Europese tijdelijke bescherming. Maar in Nederland moesten ze ook een aanvraag voor asiel doen, die meteen opgeschort werd. Asielaanvragen parkeren mag niet, oordeelde het Europese hof vorige week. Het betekent volgens betrokkenen dat er extra druk op de asielketen komt, waar de IND helemaal niet op berekend is. Ook minister Van den Brink (Asiel) verwacht extra drukte. Vluchtelingenwerk vreest dat het besluit tot onduidelijkheid en onrust leidt bij gevluchte Oekraïners.

De coalitie is opnieuw verdeeld over veranderingen rond vermogensbelasting (box 3). D66 en CDA steunen een plan van de ChristenUnie om een begrotingsgat te dichten, maar de VVD is daartegen. Het kabinet wil vermogenden vanaf 2028 anders belasten, maar daardoor ontstaat de komende jaren een gat van miljarden in de begroting. De ChristenUnie stelt voor om schenkingen op papier aan te passen. Met die schenkingen kan de erfbelasting worden ontweken. Er is een Kamermeerderheid voor het plan. De VVD wil niet tornen aan de papieren schenkingen. ChristenUnie-leider Bikker vindt dat de VVD eens moet meewerken na maanden van "gekissebis" over box 3.

De Tweede Kamer heeft voor een plan gestemd om burgers op te leiden om bij rampen en crises ingezet te worden. In de motie van het CDA wordt de wens uitgesproken om over vier jaar 130 . 000 zogenoemde burgerreservisten te hebben. De vrijwilligers moeten bij een crisis voorkomen dat er chaos ontstaat. Leger, politie en hulpdiensten hebben vooral in de eerste dagen extra hulp nodig. De reservisten worden opgeleid in drie specialismen: techniek, logistiek en veiligheid. Er bestaat al een initiatief dat mensen opleidt tot reservist. De Kamer wil dat er oefenterreinen en lesruimtes van Defensie beschikbaar komen. Het kabinet deelt die wens.

Na maanden van acties en stakingen gaan werkgevers en werknemers vandaag weer in gesprek met het kabinet in het Catshuis. Eerder stapten de vakbonden uit het zogenoemde polderoverleg. Ze willen weer meedoen nu de bezuinigingen op de AOW, WIA en WW zijn geschrapt. Er wordt gesproken over versterking van de economie en de houdbaarheid van de sociale zekerheid. Het kabinet wil nog steeds bezuinigen. Verwacht wordt dat over de WIA (arbeidsongeschiktheid) een akkoord moet kunnen worden bereikt. Over andere punten, zoals ziekteverzuim, lopen de meningen sterk uiteen. Daarom kan het maanden of zelfs jaren duren voordat er een sociaal akkoord ligt.

Volwassen Nederlanders zijn over het algemeen niet anders gaan denken over bijvoorbeeld homoseksualiteit, zo blijkt uit onderzoek van onder meer Movisie in opdracht van het kabinet. Anders dan onder jongeren wordt onder volwassenen nog overwegend positief (84 procent) gedacht over homoseksualiteit. Wel wordt seks tussen mannen of zoenen in het openbaar minder geaccepteerd. Transgenders, non-binaire en intersekse mensen worden vaker als modegril gezien en dat baart de onderzoekers zorgen. Zij hebben vaker te maken met depressies en discriminatie. Daar vormt zich volgens het onderzoek een steeds grotere kloof tussen homoseksuelen en andere groepen.

Wie vanaf 2029 een nieuwe cv-ketel nodig heeft, moet een hybride warmtepomp kopen. Het kabinet stelt dat verplicht voor huiseigenaren. De regel geldt niet voor appartementen en monumenten. De maatregel zou eigenlijk dit jaar al ingevoerd worden. Het kabinet-Schoof zag ervan af omdat de pomp zo'n 8000 euro kost. Minister Boekholt-O'Sullivan zegt dat huiseigenaren ervoor kunnen sparen en wil renteloze leningen aanbieden. Met een hybride warmtepomp wordt een huis elektrisch verwarmd, maar in koude periodes ook nog op gas. Het kabinet ziet dit als tussenstap naar volledig aardgasloze verwarming in 2050, wanneer de klimaatdoelen gehaald moeten zijn.

Oscarwinnares Eva Marie Saint is op 102 -jarige leeftijd overleden. Ze was een van de laatst overgebleven actrices uit het gouden tijdperk van Hollywood. Haar filmdebuut in het misdaaddrama On the Waterfront in 1954 leverde de Amerikaanse actrice meteen een Oscar op. Voor haar rol in de film North by Northwest kreeg ze eveneens lovende recensies. In de jaren 80 verschoof de aandacht van Saint naar televisie. Voor de serie People Like Us won ze in 1990 een Emmy Award. Van een stil pensioen moest Saint niets weten. Ze bleef tot op hoge leeftijd acteren. Saint overleed dinsdag in haar huis in Los Angeles.

De vrouw die vorige week een mislukte executie onderging in de Amerikaanse staat Tennessee, is bij bewustzijn en aanspreekbaar. Dat zegt haar advocaat. De 50-jarige Christa Pike werd in 1996 ter dood veroordeeld voor een moord die ze beging toen ze achttien jaar was. Vorige week woensdag zou Pike worden geëxecuteerd. Ze kreeg twee dodelijke injecties toegediend, maar bleef toch ademen. De executie werd afgebroken en Pike werd naar het ziekenhuis gebracht. Volgens haar advocaat krijgt ze daar nog steeds intensieve medische zorg, en zal het nog lang duren voordat ze volledig hersteld is. Wat er daarna met Pike zal gebeuren, is nog onduidelijk.

De komende drie dagen wordt er geen les gegeven op middelbare scholen in Frankrijk. Dat zegt premier Lecornu na de protesten van de afgelopen weken. De premier stelt voor dat leerlingen en scholen de komende dagen met elkaar in gesprek gaan. Of daar gehoor aan wordt gegeven is onduidelijk. Lecornu benoemde ook dat de regering wat kan doen aan de staat van schoolgebouwen, één van de punten waartegen geprotesteerd wordt. Ook vandaag gingen tienduizenden mensen in Frankrijk de straat op uit protest tegen het lerarentekort en de staat van de gebouwen. Scholieren kregen bijval van vakbonden en ouders. In meerdere steden werden de protesten grimmig.

Teksten van ChatGPT worden voorzien van een soort watermerk. Daarmee wordt het duidelijker of een tekst gemaakt is met kunstmatige intelligentie of niet. Het bedrijf OpenAI zegt dat de komende tijd het watermerk genaamd Textgrain, in de Europese Unie wordt geïntroduceerd. Het gaat niet om een stempel of teken maar het watermerk zit ingebouwd in de woordkeuzes van de AI-teksten. Dit is onzichtbaar voor ChatGPT-gebruikers. Anthropic, het bedrijf achter de chatbot Claude, voerde eerder een vergelijkbaar watermerk in. De bedrijven zeggen zo de nieuwe Europese regels te volgen. Het watermerk kan mogelijk helpen om AI- oplichtingsmails te herkennen.

Het Spaanse hooggerechtshof heeft het arrestatiebevel tegen Carles Puigdemont ingetrokken. De seperatistenleider leeft negen jaar in ballingschap en zou weer kunnen terugkeren naar Spanje. Puigdemont was in 2017 regeringsleider van Catalonië. De regio probeerde zich met een referendum eenzijdig van Spanje af te scheiden. De Spaanse regering en rechtbanken verklaarden dat illegaal en Puigdemont vluchtte het land uit. Een aantal van zijn ministers werd wel veroordeeld tot celstraffen. Puigdemont verbleef een groot deel van zijn ballingschap in België. Het is niet bekend of hij terugkeert naar Spanje en of hij dan meedoet aan de verkiezingen.